Adieu!
Elsemarieke Kuiper heeft een prachtig boek geschreven
voor mensen die hun kerk of gemeente verlaten hebben
vanwege controle en manipulatie. Prachtig is misschien
niet het goede woord, omdat het over een heel verdrietig
onderwerp gaat. Als de kerk, die een veilige plek hoort
te zijn, onveilig wordt door agressief, kritisch en
negatief gedrag van de leiding, dan word je behoorlijk
door elkaar geschud. Het oorspronkelijke enthousiasme
voor de prediking en de ervaring dat je groeit in geloof
slaan om in angst en vertwijfeling. Echter, als er
eenmaal een barst is gekomen in het vertrouwen dat dit de
volmaakte gemeente is, dan komen de vragen. Wat moet ik
nog geloven? Wie kan ik nog vertrouwen? Klopt het wel wat
ik denk? Ben ik misschien gek aan het worden?
De ondertitel van het boek luidt: Herstel na geestelijk
misbruik, hoe pak je dat aan? Nu voelt het begrip
‘geestelijk misbruik’ behoorlijk zwaar aan. En als je het
niet zelf hebt meegemaakt of iemand van nabij kent die
het heeft meegemaakt, dan kun je je er misschien weinig
bij voorstellen. Maar ik denk dat het niet onterecht is
om het te vergelijken met seksueel misbruik. Aspecten die
daar een rol bij spelen gelden ook voor geestelijk
misbruik. Wat het zo ingewikkeld maakt is dat de leiding
zichzelf plaatst in een positie van autoriteit, waarbij
gesproken wordt in naam van God. Twijfel aan de leiding
is dus gelijk aan twijfel aan God. Als iemand toch vragen
gaat stellen, dan voelt hij zich schuldig, veroordeeld en
twijfelt aan zijn waarde en positie als christen. Het
resultaat van deze beïnvloeding is de gedachte dat er
iets niet klopt met jezelf. Je onechte en echte ik lopen
zo door elkaar, dat je niet meer weet wat je moet denken
en jezelf niet meer durft te vertrouwen.
Het mooie van dit boek is, dat het een weg biedt uit de
spiraal van bitterheid. Als iemand vetrokken is uit een
dergelijke zieke situatie, dan is het niet vreemd dat je
niets te maken meer wilt hebben met kerk, geloof en God.
Elsemarieke beschrijft op een heldere en toegankelijke
manier welke weg je kunt gaan na geestelijk misbruik. Het
zal duidelijk zijn, ze spreekt uit ervaring. Ze heeft het
zelf meegemaakt. Echter, ze is niet blijven hangen in
verbittering en boosheid, maar is de weg van de genade
gegaan. Genade is een sleutelwoord in haar boek. Ieder
hoofdstuk eindigt ze daarmee en verwondert ze zich over
‘de hulp van God.’
Als psycholoog en christen heeft Elsemarieke haar
ervaringen een plaats gegeven. Van daaruit is een cursus
ontstaan die ze sinds 2004 geeft aan lotgenoten. De
inhoud van het boek is daarom getoetst aan de
werkelijkheid en biedt daardoor een stevig houvast voor
mensen die geestelijk misbruik hebben meegemaakt.
Onderwerpen die aan de orde komen zijn: schadelijk
leiderschap, emotionele verwerking, vergeving, grenzen en
identiteit.
Het is dus een prachtig boek. Gevoelig geschreven zonder
de ernst van situaties uit de weg te gaan. Problemen
worden onder ogen gezien en benoemd, maar het feit dat
God een God van genade is blijf altijd de boventoon
voeren.
Zoals gezegd is dit boek erg geschikt voor mensen die te
maken hebben gehad met geestelijk misbruik. Maar ik zie
nog een andere belangrijke doelgroep, namelijk kerken die
zich positief ontwikkelen en groeien en daardoor mensen
aantrekken. We weten uit verhalen uit de praktijk dat
soms mensen met negatieve ervaringen met een bepaalde
kerk een nieuwe gemeente instromen en dan heel hoge
verwachtingen hebben. Het lijkt me essentieel dat dit
soort mensen eerst door een soort cursus gaan alvorens ze
lid kunnen worden. Dit materiaal kan daarbij heel goed
werk doen.
Het boek is te bestellen via de website www.a-dieu.nl. Daar
is ook meer informatie te vinden.
Eddy de Pender
Netwerk Vredestichters
www.vredestichters.nl